Ürün rotasyonu ve ürün rotasyonunun yapısı
Mahsul rotasyonu, belirli arazilerde (tarlalarda) veya daha büyük ekilebilir alanlarda yetiştirilen mahsullerin planlı rotasyonu ve organizasyonu için bir yöntemdir. Etkin ürün rotasyonu, ek maliyet gerektirmeyen ancak rotasyon sistemindeki her ürün için modern teknolojilerin uygulanmasına temel sağlayan bir uygulamadır.
Verimli arazi kullanımı aracı olarak önemli bir rol oynar. Çiftçiler, özel ürün rotasyonlarını (tarla, sebze veya karma) tasarlarken ürünün biyolojik gereksinimleri, ekonomik kısıtlamalar ve toprak-iklim koşulları gibi faktörleri dikkate almalıdır. Bu faktörler, farklı tarlalardaki mahsullerin yapısını ve zamansal dağılımını belirler.
Kırpma rotasyonu
Mahsul rotasyonu esas olarak biyolojik uyumluluğuna ve aynı yerde uzun süreli ekime karşı direnç derecesine bağlıdır. Örneğin, tahıl bitkilerinin temsilcileri olan buğday ve arpa, birkaç yıl boyunca aynı tarlaya tekrar tekrar ekildiğinde düşük dirence sahiptir. Verimleri düşüyor ve gluten ve protein içeriği gibi ürünün kalitesi de bozuluyor. Bunun nedeni toprakta mineral nitrojenin kullanılabilirliğini azaltan spesifik patojenik mikroorganizmaların birikmesidir.
Ürün rotasyonunda ürün yapısı
Mahsullerin yapısı, mahsul rotasyonundaki göreceli payını belirler. Bölgenin tarımsal iklim koşullarına (sıcaklık, yağış ve toprak özellikleri) uygun olmalıdır. Pamuk, yer fıstığı ve susam gibi bazı mahsuller, büyüme mevsimi boyunca belirli sıcaklıklara ve neme ihtiyaç duyar ve bu da onları Güney Bulgaristan için uygun kılar.
Mahsul rotasyonunun süresi ve içindeki tarla sayısı, mahsulün türüne ve toleransına bağlıdır. Örneğin, yüksek derecede öz toleransa sahip mahsuller daha kısa ürün rotasyonlarına izin verirken, düşük toleransa sahip olanlar ekimler arasında daha uzun aralıklara ihtiyaç duyar. Mekanize ekimi, gübrelemeyi ve sulamayı zorlaştırdığı için çok sayıda tarlayı içeren aşırı karmaşık ürün rotasyonları önerilmez.
Uzman mahsul rotasyonları için örnek kurallar
Eğimli arazilerde, çok yıllık otlar veya tahıl-baklagil karışımları gibi toprağı koruyucu etkisi olan mahsullerin dahil edilmesi tavsiye edilir. Bu tür sistemlerde hendek bitkilerinin payı %25'i geçmemelidir. Örnek rotasyon sırası: buğday mahsulü - hendek mahsulü - buğday - buğday-baklagil karışımı veya iki yıl boyunca otlar, ardından hendek mahsulleri ve tahıllar.
Sonbahar-kış ve ilkbahar yağışlarından yararlanmak için tahıl mısır, sorgum veya tütün gibi temel mahsuller için uygun öncüller, tahıl karışımlı kışlık bezelyenin yanı sıra erkenci patates veya baharlık bezelye-yulaf karışımları olabilir. Kışlık tahılların hasadından sonra silajlık mısır, darı, fasulye veya geç patates çeşitleri gibi ikincil ürünler ekilebilir.
Son yıllarda yaz ve sonbahar aylarında sık sık yaşanan kuraklıklar, kuraklığa dayanıklı ürün ve yetişme mevsimi kısa olan çeşitlerin kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Bazı temel ve ikincil mahsuller, iyi verim sağlamak için sulama gerektirir.
Çiftçiler yukarıdaki yönergeleri uygulayarak üretim uygulamalarını kendi bölgelerindeki koşullara göre optimize edebilirler.
Örnek ürün rotasyonu (tablo)
300 hektar, her biri 50 hektarlık 6 alan
| Yıl | Alan 1 | Alan 2 | Alan 3 | Alan 4 | Alan 5 | Alan 6 |
| 1 | Buğday | Ayçiçeği | Mısır | Yonca | Arpa | Tritikale |
| 2 | Ayçiçeği | Buğday | Arpa | Yonca | Mısır | Yulaf |
| 3 | Mısır | Yulaf | Ayçiçeği | Yonca | Buğday | Arpa |
| 4 | Arpa | Mısır | Buğday | Yonca | Ayçiçeği | Yulaf |
| 5 | Buğday | Arpa | Yulaf | Yonca | Mısır | Ayçiçeği |
Henüz yorum yok